Σκελετικες Ανωμαλιες

Σκελετικές ανωμαλίες στο πρόσωπο εμφανίζονται όταν η πάνω ή/και η κάτω γνάθος δεν εναρμονίζονται σωστά μεταξύ τους με αποτέλεσμα τη δημιουργία ανωμαλιών σύγκλεισης των δοντιών και την κακή αισθητική του προσώπου.

 

Οι σκελετικές ανωμαλίες του προσώπου αφορούν σε δυσαρμονίες στη μορφή, τη θέση και το μέγεθος της άνω ή/και της κάτω γνάθου. Οφείλονται κυρίως σε γενετικούς (κληρονομικούς) παράγοντες αλλά μπορεί να επιδεινωθούν και από περιβαλλοντικούς παράγοντες (π.χ. θηλασμός δακτύλου στη νηπιακή ηλικία).

Προγναθισμός Άνω Γνάθου

Ο προγναθισμός της άνω γνάθου αναφέρεται στο ορθοδοντικό πρόβλημα που, έχει ως κύριο χαρακτηριστικό, την προεξοχή προς τα μπρος της άνω γνάθου ή/και των δοντιών σε βαθμό μεγαλύτερο από το φυσιολογικό. Έτσι οι ασθενείς με αυτή την ανωμαλία εμφανίζουν την εικόνα του χαμόγελου με τα «πεταχτά» δόντια που συχνά αδυνατούν να κλείσουν τα χείλη τους.

 

Στις ελαφριές περιπτώσεις η σχέση των δύο γνάθων (άνω και κάτω) είναι φυσιολογική αλλά τα δόντια της άνω γνάθου εξέχουν προς τα εμπρός πιο πολύ. Στις σοβαρότερες (σκελετικές) περιπτώσεις η άνω γνάθος είτε είναι πιο ΜΕΓΑΛΗ από όσο πρέπει είτε βρίσκεται πιο ΜΠΡΟΣΤΑ από την κάτω.

 

Κλινική εικόνα – Προβλήματα

Όταν η άνω γνάθος προεξέχει, έχουμε το ανάλογο κυρτό «προσωπείο» που ποικίλλει ανάλογα με τη βαρύτητα της κατάστασης. Στην περίπτωση αυτή επηρεάζεται αρνητικά η αισθητική του προσώπου (αφού η κάτω γνάθος και το πηγούνι φαίνεται πιο πίσω από όσο πρέπει) ενώ υπάρχει ο κίνδυνος κατάγματος των προσθίων δοντιών μετά από πτώση, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά. Πέραν όμως από το αισθητικό πρόβλημα εμφανίζονται και προβλήματα στη σύγκλειση των δοντιών, την ομιλία, τη μάσηση και επιβάρυνση της υγείας των δοντιών και των ούλων.

 

Η παραπάνω κλινική εικόνα, το ιστορικό και οι ακτινογραφίες του προσώπου (πανοραμική οδόντων, πλάγια κεφαλομετρική) επιβεβαιώνουν το πρόβλημα και καθορίζουν τη θεραπεία του. Σε κάθε περίπτωση ενημερώνεται ο ασθενής για το προτεινόμενο μέσο (μασελάκια, σιδεράκια ή νάρθηκες Invisalign), τρόπο (π.χ. με ή χωρίς εξαγωγές δοντιών) και διάρκεια θεραπείας.

 

Θεραπεία

Η θεραπεία του προγναθισμού της άνω γνάθου εξαρτάται από την ηλίκια του ασθενή, τη βαρύτητα και το είδος του προβλήματος.

 

Σε νεαρούς ασθενείς που ξεκινούν την ορθοδοντική τους θεραπεία στην ηλικία των 7-10 ετών (προεφηβεία) είναι δυνατή η καθοδήγηση της αύξησης της κάτω γνάθου για τη διόρθωση του σκελετικού προβλήματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις η εφαρμογή από κινητά μασελάκια που τα παιδιά φορούν καθημερινά 14-15 ώρες στα δόντια τους θα επιφέρει αποκατάσταση των σωστών σχέσεων των γνάθων και των δοντιών μεταξύ τους. Η διάρκεια της θεραπείας αγγίζει τους 16 -18 μήνες.

 

Σε εφήβους και ενήλικες ασθενείς η ορθοδοντική θεραπεία μπορεί να πραγματοποιηθεί με σιδεράκια ή νάρθηκες Invisalign και ο γιατρός θα προτείνει το κατάλληλο σχέδιο θεραπείας. Η θεραπεία εδώ μπορεί να διαρκέσει από 18 – 24 μήνες αφού εξαρτάται από το μέγεθος του προβλήματος.

 

Στις πιο βαριές περιπτώσεις με έντονη σκελετική ανωμαλία που, η συμβατική Ορθοδοντική αδυνατεί να αντιμετωπίσει πλήρως το πρόβλημα, ο συνδυασμός ορθοδοντικής θεραπείας και γναθοχειρουργικής επέμβασης θεραπεύει την σκελετική δυσαρμονία του προσώπου και αποκαθιστά την εμφάνιση του προσώπου.

 

Γενικά, η αντιμετώπιση του έντονου προγναθισμού της άνω γνάθου απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις αλλά και κλινική πείρα ώστε να επιλεγεί από τον ορθοδοντικό το καλύτερο σχέδιο θεραπείας.

Προγναθισμός Κάτω Γνάθου

Ο προγναθισμός της κάτω γνάθου συμβαίνει όταν στη νηπιακή και παιδική ηλικία η κάτω γνάθος αναπτύσσεται περισσότερο του φυσιολογικού με αποτέλεσμα στην εφηβεία τα κάτω δόντια και το σαγόνι να προεξέχουν από τα επάνω. Με τη βοήθεια των ακτινογραφιών ο ορθοδοντικός διαπιστώνει ότι είτε η κάτω γνάθος είναι μεγαλύτερη της επάνω είτε η επάνω είναι αρκετά μικρότερη της κάτω είτε συμβαίνει συνδυασμός και των δύο.

Κλινική εικόνα – Διάγνωση

Στην περίπτωση αυτή η κλινική εικόνα εμφανίζει μία οδοντοστοιχία που τα κάτω δόντια συγκλείνουν πιο μπροστά (!) από τα επάνω ενώ το έντονο πηγούνι επηρεάζει αρνητικά την αισθητική του προσώπου. Το χαμόγελο και τα δόντια «χάνονται» λόγω της αντίστροφης – ανάποδης σύγκλεισης ενώ το πρόσωπο αποκτά μία πιο επιθετική, μη ελκυστική όψη.

 

Η παραπάνω αντίστροφη σύγκλειση αυτού του προγναθισμού προκαλεί τη λεγόμενη ορθοδοντική ανωμαλία ΙΙΙης τάξης που χρήζει θεραπείας από την πρώτη στιγμή που διαγνωσθεί.

 

Ο προγναθισμός της κάτω γνάθου είναι ένα χαρακτηριστικό που μεταβιβάζεται σε μεγάλο βαθμό κληρονομικά από τους γονείς στα παιδιά και σχετίζεται με τη δυσανάλογα προς τα εμπρός ανάπτυξη της κάτω γνάθου. Μπορεί όμως να σχετίζεται και με ταυτόχρονη υπο-ανάπτυξη της άνω γνάθου ή συνδυασμό τους.

 

Από την πρώτη στιγμή που σαν γονείς αντιληφθούμε ότι το παιδί μας έχει την τάση να κλείνει με την κάτω οδοντοστοιχία πιο μπροστά από την επάνω, πρέπει να απευθυνθούμε το συντομότερο στον ορθοδοντικό μας. Κι αυτό γιατί η σκελετική ανωμαλία του προγναθισμού της κάτω γνάθου αν αφεθεί αθεράπευτη μπορεί να οδηγήσει σε κακή μασητική λειτουργία, διαταραχή της ομιλίας ή/και δυσαρμονία του προσώπου.

 

Θεραπεία

Από την ηλικία κιόλας των 6 ετών μπορούμε να εφαρμόσουμε προληπτικά εξωστοματικές συσκευές – μάσκες αναχαίτησης της υπέρμετρης ανάπτυξης της κάτω γνάθου. Ανάλογα, αν το πρόβλημα οφείλεται στην υπο-ανάπτυξη της άνω γνάθου, εφαρμόζουμε ορθοδοντικές συσκευές που ευνοούν την αύξηση της άνω γνάθου. Αυτές τις φορούν τα παιδιά ή οι έφηβοι κατά τη διάρκεια του ύπνου και γενικά στο σπίτι για συνολικά 14-15 ώρες. Έτσι βοηθούμε τις γνάθους να προχωρήσουν με την ανάπτυξή ή/και την αναχαίτησή τους προς τη σωστή κατεύθυνση.

 

Σε μεγαλύτερες ηλικίες και την ενήλικη φάση ζωής, όπου η ανάπτυξη της κάτω γνάθου έχει πλέον ολοκληρωθεί, μπορούμε να διορθώσουμε μόνο οπτικά το πρόβλημα με μετακινήσεις δοντιών ή, όταν είναι απαραίτητο, να το αποκαταστήσουμε πλήρως με συνδυασμό ορθοδοντικής θεραπείας και γναθοχειρουργικής επέμβασης.

Στένωση Υπερώας (Οπίσθια Σταυροειδής Σύγκλειση)

Η οπίσθια σταυροειδής σύγκλειση εμφανίζεται σε περιπτώσεις στενής υπερώας (άνω γνάθου), αφορά στα πίσω δόντια (προγομφίους ή/και τραπεζίτες) του στόματος και περιλαμβάνεται μεταξύ των συχνοτέρων ορθοδοντικών προβλημάτων.

Κλινική εικόνα – Διάγνωση

Με τον όρο σταυροειδή σύγκλειση χαρακτηρίζουμε την κατάσταση εκείνη κατά την οποία τα δόντια της άνω γνάθου συγκλείνουν πιο μέσα (πιο γλωσσικά) από τα δόντια της κάτω, με τέτοιο τρόπο μάλιστα που να σχηματίζουν ένα είδος σταυρού. Ανάλογα με το ποια δόντια (πρόσθια ή οπίσθια) έχουν το πρόβλημα έχουμε την πρόσθια και την οπίσθια σταυροειδή σύγκλειση. Έτσι στην πρόσθια σταυροειδή τα πρόσθια δόντια της άνω γνάθου βρίσκονται πιο πίσω (πιο γλωσσικά) από τα δόντια της κάτω γνάθου ενώ στην οπίσθια σταυροειδή τα πίσω δόντια της άνω γνάθου είναι πιο μέσα, πιο γλωσσικά από αυτά της κάτω γνάθου. Μην ξεχνάμε ότι, φυσιολογικά, όλα τα δόντια της άνω γνάθου συγκλείνουν λίγο πιο έξω από αυτά της κάτω.

 

Το κυριότερο αίτιο εμφάνισης της σταυροειδούς σύγκλεισης είναι η έλλειψη χώρου στο μικτό οδοντικό φραγμό όταν πρόκειται να ανατείλει και να πάρει τη θέση του κάποιο νέο (μόνιμο) δόντι. Επίσης κάποιες συνήθειες του παιδιού (π.χ. ο θηλασμός του δακτύλου) όπως και η στοματική του αναπνοή λόγω παρουσίας των αδενοειδών εκβλαστήσεων (κρεατάκια) μπορεί να προκαλέσουν στένωση της υπερώας και σταυροειδή σύγκλειση.

 

Η σταυροειδής σύγκλειση μπορεί να εμφανίζεται στη μία (μονόπλευρη) ή και τις δύο πλευρές (αμφίπλευρη οπίσθια σταυροειδής σύγκλειση) της υπερώας. Στην μονόπλευρη σταυροειδή σύγκλειση η μία πάνω πλευρά «κλείνει» μέσα από τα κάτω δόντια ενώ στην αμφίπλευρη και οι δύο πλευρές της πάνω γνάθου συγκλείνουν μέσα από τις κάτω. Στις περιπτώσεις μονόπλευρης σταυροειδούς σύγκλεισης, που, στο κλείσιμο του στόματος η άνω μέση γραμμή δε συμπίπτει με την κάτω δημιουργείται ασυμμετρία στο πρόσωπο που στην εφηβεία ή κατά την ενηλικίωση απαιτεί ιδιαίτερη προσπάθεια για να διορθωθεί.

 

Στην οπίσθια σταυροειδή σύγκλειση ή η άνω γνάθος είναι στενή ή η κάτω γνάθος είναι ασυνήθιστα φαρδιά ή τα δόντια της άνω και της κάτω γνάθου είναι σε έκτοπη θέση που οδηγεί στη δημιουργία σταυροειδούς σύγκλεισης.

Θεραπεία

Η θεραπεία στη σταυροειδή σύγκλειση πρέπει να ξεκινά όσο πιο νωρίς γίνεται – μπορεί να αρχίσει και πριν την ανατολή των μονίμων δοντιών, στη νηπιακή ηλικία του παιδιού. Αν το πρόβλημα αφεθεί αθεράπευτο για αργότερα, μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή σκελετική ανωμαλία με αρκετές δυσκολίες στη θεραπεία της.

 

Η θεραπεία συνίσταται στην αντιμετώπιση του αιτίου που προκάλεσε την σταυροειδή σύγκλειση, καθορίζεται δε και εφαρμόζεται από έναν ειδικά εξειδικευμένο οδοντίατρο, τον ορθοδοντικό, ενώ περιλαμβάνει την εφαρμογή κινητών ή ακινήτων ορθοδοντικών συσκευών.