Η αίσθηση ότι τα δόντια δεν «κλείνουν» σωστά μπορεί να εμφανιστεί με διαφορετικούς τρόπους. Μπορεί κάποια δόντια να ακουμπούν πρώτα, η μία πλευρά να κλείνει διαφορετικά από την άλλη ή ορισμένα πάνω και κάτω δόντια να μην έρχονται καθόλου σε επαφή.
Ο τρόπος με τον οποίο συναντώνται τα δόντια της άνω και της κάτω γνάθου ονομάζεται σύγκλειση.
Μια μικρή απόκλιση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα. Όταν όμως η αλλαγή είναι σταθερή, γίνεται αισθητή στη μάσηση ή συνοδεύεται από ανομοιόμορφη φθορά των δοντιών, χρειάζεται να εξεταστεί η αιτία.
Η σωστή σύγκλειση δεν αφορά μόνο τα ίσια δόντια
Τα δόντια μπορεί να φαίνονται ευθυγραμμισμένα και παρ’ όλα αυτά να μη συναντώνται σωστά.
Στην ορθοδοντική αξιολόγηση δεν εξετάζεται μόνο η εικόνα του χαμόγελου, αλλά και η σχέση των άνω και κάτω δοντιών, η θέση των γνάθων και ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν μαζί όταν κλείνει το στόμα.
Γι’ αυτό δύο άνθρωποι με παρόμοιο χαμόγελο μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική σύγκλειση.
Τι μπορεί να προκαλεί ένα «λάθος» δάγκωμα;
Δεν υπάρχει μία μόνο αιτία.
Κάποιο δόντι ακουμπά πρώτο με τα δόντια της άλλης γνάθου
Ένα ή περισσότερα δόντια μπορεί να έρχονται σε επαφή πριν από τα υπόλοιπα. Ο ασθενής συχνά αισθάνεται ότι το δάγκωμα «βρίσκει» πρώτα σε ένα συγκεκριμένο σημείο ή ότι χρειάζεται να μετακινήσει λίγο την κάτω γνάθο για να βρει άνετη θέση.
Η μία πλευρά κλείνει διαφορετικά
Όταν η δεξιά και η αριστερή πλευρά δεν έχουν την ίδια σχέση, μπορεί η μάσηση να γίνεται κυρίως από τη μία πλευρά.
Μία πιθανή αιτία είναι η σταυροειδής σύγκλειση (ανάποδο δάγκωμα), όπου ένα ή περισσότερα άνω δόντια κλείνουν εσωτερικότερα από τα αντίστοιχα κάτω.
Κάποια δόντια δεν συναντώνται
Στη χασμοδοντία, ορισμένα άνω και κάτω δόντια δεν έρχονται σε επαφή ακόμη και όταν το στόμα είναι κλειστό.
Στην πρόσθια χασμοδοντία, για παράδειγμα, παραμένει κενό ανάμεσα στα μπροστινά δόντια ενώ τα πίσω δόντια ακουμπούν κανονικά.
Τα πάνω δόντια καλύπτουν υπερβολικά τα κάτω (υπερσύγκλειση)
Στο βαθύ δάγκωμα, τα άνω μπροστινά δόντια καλύπτουν περισσότερο από το φυσιολογικό τα κάτω.
Η σημασία του εξαρτάται από τον βαθμό της κάλυψης αλλά και από τη συνολική σχέση των δοντιών και των γνάθων.
Ο ρόλος των γνάθων
Το δάγκωμα δεν καθορίζεται μόνο από τη θέση των δοντιών.
Η σχέση της άνω με την κάτω γνάθο επηρεάζει σημαντικά τη σύγκλειση. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στα παιδιά και στους εφήβους, επειδή οι γνάθοι βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη.
Στους ενήλικες, μια μεγαλύτερη σκελετική απόκλιση μπορεί να χρειάζεται διαφορετικό θεραπευτικό σχεδιασμό από μια απλή μετακίνηση των δοντιών.
Μπορεί να επηρεάζει τη σύγκλειση και ο συνωστισμός;
Ναι.
Όταν δεν υπάρχει αρκετός χώρος, τα δόντια μπορεί να περιστραφούν, να αποκτήσουν διαφορετική κλίση ή να μετακινηθούν από τη φυσιολογική τους θέση.
Έτσι δεν αλλάζει μόνο η εικόνα του χαμόγελου, αλλά και τα σημεία στα οποία συναντώνται τα πάνω και τα κάτω δόντια.
Γιατί έχει σημασία το δάγκωμα;
Μια μη ιδανική σύγκλειση δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος χρειάζεται θεραπεία.
- δυσκολία στη μάσηση
- επαφή μόνο ορισμένων δοντιών
- ανομοιόμορφη φθορά
- δυσκολότερο καθαρισμό όταν υπάρχει συνωστισμός
- αυξημένο κίνδυνο τραυματισμού όταν τα μπροστινά δόντια προεξέχουν έντονα
Η σημασία επομένως δεν κρίνεται μόνο από την εμφάνιση, αλλά και από το πώς λειτουργεί συνολικά το στόμα.
Πώς ελέγχεται η σύγκλειση;
Ο ορθοδοντικός εξετάζει συνολικά:
- πώς συναντώνται τα άνω και κάτω δόντια
- τη σχέση των δύο γνάθων
- τη θέση των δοντιών
- πιθανή σταυροειδή σύγκλειση, χασμοδοντία ή βαθύ δάγκωμα
- τον διαθέσιμο χώρο για τα δόντια
- και, στα παιδιά και στους εφήβους, την ανάπτυξη των γνάθων
Όπου χρειάζεται, η κλινική εξέταση συμπληρώνεται με φωτογραφίες, ψηφιακή αποτύπωση και τον κατάλληλο απεικονιστικό και ακτινολογικό έλεγχο.
Μπορεί να διορθωθεί;
Σε πολλές περιπτώσεις, ναι.
Η θεραπεία εξαρτάται από το είδος του προβλήματος, την ηλικία και τη βαρύτητά του. Μπορεί να περιλαμβάνει διαφανείς ορθοδοντικούς νάρθηκες, σταθερά ορθοδοντικά μηχανήματα ή άλλους ορθοδοντικούς μηχανισμούς.
Σε παιδιά και εφήβους μπορεί επίσης να αξιοποιηθεί η ανάπτυξη των γνάθων, ενώ σε ορισμένες σημαντικές σκελετικές αποκλίσεις ενηλίκων μπορεί να χρειαστεί συνδυασμένη αντιμετώπιση.
Η επιλογή της θεραπείας γίνεται πάντα μετά τη διάγνωση. Το βασικό ερώτημα δεν είναι αρχικά «νάρθηκες ή σιδεράκια;», αλλά ποιο ακριβώς πρόβλημα για τον συγκεκριμένο ασθενή χρειάζεται να διορθωθεί.
Πότε είναι καλό να γίνει ορθοδοντικός έλεγχος;
Ένας έλεγχος είναι χρήσιμος όταν:
- ακουμπούν συστηματικά πρώτα συγκεκριμένα δόντια
- η μία πλευρά κλείνει διαφορετικά από την άλλη
- κάποια δόντια δεν έρχονται καθόλου σε επαφή
- δυσκολεύεστε να βρείτε άνετη θέση όταν κλείνετε το στόμα
- υπάρχει εμφανής ανομοιόμορφη φθορά
- ή αισθάνεστε ότι το δάγκωμά σας έχει αλλάξει
Στα παιδιά, ο έλεγχος έχει επιπλέον σημασία λόγω της ανάπτυξης των γνάθων. Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται πάντα θεραπεία· σε αρκετές περιπτώσεις αρκεί η παρακολούθηση μέχρι την κατάλληλη χρονική στιγμή.
Αν αισθάνεστε ότι το δάγκωμά σας έχει αλλάξει ή ότι τα δόντια σας δεν κλείνουν σωστά, ο ορθοδοντικός έλεγχος μπορεί να εντοπίσει την αιτία και να δείξει αν χρειάζεται κάποια παρέμβαση.
Δρ. Δημοσθένης Αγγελάκης
Ορθοδοντικός – Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Humboldt Βερολίνου
Πρότυπα Ορθοδοντικά Ιατρεία
Γλυφάδα – Μελίσσια – Περιστέρι
Βιβλιογραφία
- Lombardo G, Vena F, Negri P, et al. Worldwide prevalence of malocclusion in the different stages of dentition: A systematic review and meta-analysis. European Journal of Paediatric Dentistry. 2020.
- De Ridder L, Aleksieva A, Willems G, Declerck D, Cadenas de Llano-Pérula M. Prevalence of orthodontic malocclusions in healthy children and adolescents: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(12):7446.
- Ngan P, Fields HW. Open bite: A review of etiology and management. Pediatric Dentistry. 1997;19(2):91–98.
- Otuyemi OD, Jones SP. Methods of assessing and grading malocclusion: A review. Australian Orthodontic Journal. 1995;14(1):21–27.
- American Association of Orthodontists. Patient information and educational resources on malocclusion and orthodontic treatment.
